Η ιστορία του νομίσματος

Όλα όσα πρέπει να ξέρετε για τα νομίσματα και δεν θα βρείτε πουθενά αλλού...


To Bitcoin είναι ένα κρυπτονόμισμα. Τι θα πεί αυτό; Διαβάστε: Κρυπτονόμισμα είναι μία (peer-to-peer) αποκεντρωμένη ηλεκτρονική μορφή χρήματος η οποία βασίζεται πάνω στις αρχές της κρυπτογραφίας για την διασφάλιση του δικτύου και την επαλήθευση των συναλλαγών (Βικιπαίδεια).

Καταλάβατε τίποτα; Όχι!

Δεν φταίτε εσείς. Δεν καταλαβαίνετε γιατί δεν είστε συνειδητοί. Η ζωή μας όλη βασίζεται σε καθημερινές και συνηθισμένες πρακτικές (=αυτοματισμούς), τις οποίες τις κάνουμε μηχανικά. Μια από αυτές τις μηχανικές διαδικασίες είναι και η καθημερινή συναλλαγή.

Για να καταλάβετε τι είναι το κρυπτονόμισμα πρέπει να καταλάβετε πρώτα τι είναι η συναλλαγή, τι είναι το νόμισμα και το χαρτονόμισμα και πως ξεκίνησαν και πορεύτηκαν μέσα στους αιώνες της ανθρώπινης ύπαρξης. Συγχωρήστε μας αλλά θα ξεκινήσουμε από τα βασικά. Τους ορισμούς.

Τι χρειάζονται οι ορισμοί; Οι ορισμοί χρειάζονται για να καταλαβαίνουμε όλοι το ίδιο πράγμα. Πάμε, λοιπόν!

Οι ορισμοί (Τι είναι)

Συναλλαγή: Συναλλαγή είναι η συμφωνία ανάμεσα σε δυο ή/και περισσότερους ανθρώπους για ανταλλαγή αγαθών ή υπηρεσιών, με σκοπό να καλύψει ο καθένας τις ανάγκες του.

Νόμισμα: Νόμισμα είναι ένα κομμάτι από σκληρό υλικό (συνήθως μέταλλο) που χρησιμοποιείται από τα αρχαία χρόνια, ως αντίτιμο, στις συναλλαγές.

Χαρτονόμισμα: Χαρτονόμισμα είναι μια υπόσχεση από τον εκδότη προς τον κομιστή ότι θα του καταβάλλει το ποσό που γράφει πάνω στο χαρτί.

Χρήμα: Χρήμα είναι οτιδήποτε γίνεται αποδεκτό, ως πληρωμή, σε μια συναλλαγή.

Μπερδευτήκατε; Για να τα κατανοήσετε πλήρως, πρέπει να κάνουμε λίγο ιστορία.

Ιστορικά

Οι συναλλαγές, τα αρχαία χρόνια, γίνονταν με το σύστημα του αντιπραγματισμού. Αντάλλασσαν δηλ. πράγμα με πράγμα.
Παράδειγμα: Έδιναν λάδι και έπαιρναν σιτάρι, έδιναν σιτάρι και έπαιρναν ύφασμα, πορτοκάλια για μήλα κ.λπ.

Με την άνθιση του εμπορίου, όμως, και την αύξηση των συναλλαγών προέκυψε ένα μεγάλο πρόβλημα. Σε ποια ποσότητα πρέπει να ανταλλάσονται τα προϊόντα μεταξύ τους; Δηλ. Πόσο λάδι πρέπει να δώσω για να πάρω ένα κιλό σιτάρι; Πόσα πορτοκάλια αξίζουν ένα κιλό μήλα;

Για να λυθεί το πρόβλημα, έπρεπε να βρεθεί μια σταθερή μονάδα ανταλλαγής των προϊόντων. Η λύση βρέθηκε στα μέταλλα, ειδικά αυτά που ήταν σπάνια στη φύση, όπως ο χρυσός και ο άργυρος.

Γιατί τα μέταλλα; Επειδή τα μέταλλα είναι σπάνια στη φύση, έχουν σταθερή αξία, δεν φθείρονται εύκολα, μπορούν να μεταφερθούν και να αποθηκευτούν. Τα μέταλλα όμως, ως μέτρο συναλλαγής, είχαν δυο μεγάλα προβλήματα:

  • Έπρεπε κάθε φορά να ζυγίζονται και
  • Δεν ήταν κανένας σίγουρος για την καθαρότητά τους.

1. Τα νομίσματα

Τη λύση έδωσαν τα κράτη-πόλεις της εποχής. Για να διευκολύνουν το εμπόριο, κατασκεύασαν μέταλλα με συγκεκριμένη καθαρότητα και συγκεκριμένο βάρος. Για να τα ξεχωρίζουν τα σημάδευαν με διάφορες παραστάσεις ή με την εικόνα του βασιλιά. Έτσι γεννήθηκαν τα πρώτα νομίσματα (Λυδία της Μ. Ασίας, 7ος αιώνας π.Χ.).

Τα προβλήματα είχαν λυθεί; Ναί, είχαν λυθεί. Με το νόμισμα είχαν ένα εγγυημένο μέταλλο που είχε συγκεκριμένο βάρος και συγκεκριμένη καθαρότητα. Επομένως, μπορούσαν να το εμπιστευθούν, ως μέσο συναλλαγής. Κρατήστε τη λέξη "εμπιστευτούν".

Είναι το Α και το Ω στις συναλλαγές. Η εμπιστοσύνη, η πίστη ότι αυτός με τον οποίο συναλλάσομαι, δεν θα με γελάσει.

Κι έτσι πορεύθηκε το εμπόριο και η ανθρώπινη ύπαρξη για αιώνες. Δεν υπήρχαν προβλήματα; Φυσικά και υπήρχαν!

Το κυριότερο πρόβλημα ήταν ότι οι επιτήδειοι, ειδικά όταν το νόμισμα είχε μεγάλη περιεκτικότητα σε μέταλλο π.χ. χρυσό, έφθειραν το νόμισμα (το έξυναν γύρω-γύρω) κι έτσι αφαιρούσαν κομμάτι της αξίας του. Από τα ρινίσματα μπορούσαν να έχουν αντίστοιχη αξία μετάλλου. (Τα δοντάκια που υπάρχουν σήμερα γύρω-γύρω στα νομίσματα είναι για να δείξουν ότι δεν τα έχει φθείρει κανείς!)

Η λύση που βρέθηκε ήταν να ΜΗΝ ΕΙΝΑΙ τα νομίσματα από ευγενές μέταλλο!

Έτσι, τα νομίσματα αρχίζουν να φτιάχνονται από ευτελή μέταλλα π.χ. χαλκό και να περιέχουν ελάχιστο ευγενές μέταλλο, κυρίως ασήμι (άργυρο). Οι άνθρωποι το δέχτηκαν; Ναι, το δέχτηκαν!

Γιατί το δέχτηκαν αφού το νόμισμα δεν έχει την αντίστοιχη καθαρότητα σε ευγενές μέταλλο; Επειδή είχαν εμπιστοσύνη!

Εμπιστοσύνη ότι το κράτος, ο βασιλιάς, εγγυάται την αξία της συναλλαγής -το χωρίς αξία νόμισμα- με αντίστοιχη ποσότητα ευγενούς μετάλλου. Το νόμισμα δηλ. δεν περιείχε ευγενές μέταλλο αλλά αντιπροσώπευε το ευγενές μέταλλο! Και όλα αυτά, χάρις στην εμπιστοσύνη.

2. Το χαρτονόμισμα

Στην εξέλιξη της ιστορίας και των τραπεζών* μπορούσες να δώσεις τα νομίσματά σου σε κάποιον να στα φυλάει. Όταν τα έδινες, έπαιρνες για αποδεικτικό ένα κομμάτι χαρτί που έγραφε πάνω ότι: Όταν το εμφάνιζες στον εκδότη, στον τραπεζίτη, θα σου έδινε αντίστοιχη ποσότητα νομισμάτων.

Έτσι γεννήθηκε το τραπεζογραμμάτιο, το σημερινό χαρτονόμισμα! Γιατί, όμως, να δώσεις τα νομίσματά σου και να πάρεις ένα κομμάτι χαρτί;

Γιατί είχες εμπιστοσύνη! Εμπιστοσύνη ότι ο τραπεζίτης δεν θα σε έκλεβε, εμπιστοσύνη ότι όταν εμφάνιζες το χαρτί (το τραπεζογραμμάτιο) θα σου έδινε τα αντίστοιχα νομίσματα και εμπιστοσύνη ότι θα έπαιρνες και κάποια αμοιβή για τα νομίσματα που του έδινες (τόκο).

Ποιο ήταν το κέρδος του τραπεζίτη; Γιατί να σου φυλάει τα νομίσματα και να σου δίνει και τόκο (αμοιβή);

Ο Τραπεζίτης ήταν πλούσιος. Ο Τραπεζίτης είχε πολλά νομίσματα από μόνος του, από τη δική του περιουσία. Παίρνοντας, για να φυλάξει, και τα δικά σου νομίσματα καθώς και τα νομίσματα πολλών άλλων, μάζευε ακόμα περισσότερα. Ένα μέρος από αυτά τα νομίσματα τα δάνειζε σε όποιον είχε ανάγκη.

Για αυτή την πράξη του έπαιρνε αμοιβή (τόκο) πολύ μεγαλύτερη από αυτή που έδινε σε εσένα. Η διαφορά της αμοιβής που εισέπραττε από τα νομίσματα που δάνειζε και από την αμοιβή που έδινε σε εσένα, ήταν το κέρδος του. Αυτό γίνεται μέχρι σήμερα.

Το μεγαλύτερο πρόβλημα με τα χαρτονομίσματα ήταν ότι οι επιτήδειοι έφτιαχναν πλαστά (παραχαράκτες). Στην προσπάθειά τους να αμυνθούν, ανέλαβαν τα κράτη να παράγουν τα χαρτονομίσματα.

*τράπεζες υπήρχαν από την εποχή της Βαβυλώνας!!!

3. Έχετε καμία απορία;

Αν σκεφτείτε πως ξεκίνησε και τελικά πώς κατέληξε το εμπόριο και η συναλλαγή, κανονικά θα πρέπει να απορείτε. Τα νομίσματα είναι πλέον από ευτελές μέταλλο, τα χαρτονομίσματα είναι χαρτιά με την υπογραφή του τραπεζίτη και παρ' όλα αυτά οι συναλλαγές γίνονται κανονικά! Γιατί;

Γιατί οι άνθρωποι από συνήθεια, και με όπλο την εμπιστοσύνη, αποδέχονται όλη αυτή τη διαδικασία. Όμως, η βασική διαπίστωση παραμένει: Η έννοια της συναλλαγής έχει παραποιηθεί! Δεν υπάρχει πραγματικό αντάλλαγμα! Δεν υπάρχει αντίκρυσμα!

Γιατί τα λέμε όλα αυτά; Για να γίνουμε συνειδητοί και για να καταλάβουμε πως έχουν τα πράγματα στη σημερινή εποχή!

Επόμενο κεφάλαιο: Όλα είναι στο μυαλό μας!